Hoe dik is een judomat? Gangbare dikte per gebruik

Een judomat is vaak 4 cm dik, maar de handel biedt matten van 2 tot 6 cm aan. De passende dikte verschilt voor schoolgebruik, initiatielessen, clubtraining en intensief werpwerk. Normen en wedstrijdreglementen stellen bovendien eigen eisen, terwijl schuim, ondervloer en grip de valbescherming mee bepalen.

Hoe dik zijn judomatten gewoonlijk?

Bij de keuze van een vloer voor een vechtsport is de dikte van de mat het eerste gegeven dat u ziet. Dat getal zegt veel over het voorziene gebruik. Toch dekt het niet alles af: verschillende diktes zijn bedoeld voor verschillende toepassingen.

De gebruikelijke dikte en het aanbod

Een judomat is doorgaans 4 cm dik, een maat die u vaak terugvindt bij clubtraining. Daarnaast bestaan er ook dunnere en dikkere uitvoeringen.

• 2 cm: de dunste uitvoering in het aanbod.
• 4 cm: de gangbare clubmaat.
• 5 en 6 cm: dikkere varianten voor zwaardere belasting.

Deze diktes zijn niet onderling uitwisselbaar voor elke judotoepassing. De juiste keuze hangt af van wat er op de mat gebeurt.

Wat betekent een afwijkende dikte?

Een mat van 2 cm kan volstaan voor vooral staande technieken of voor een zaal waar ook andere sporten plaatsvinden. Wie daar een tatami koopt, mag uit die naam alleen niet afleiden dat de mat geschikt is voor worpen en valtraining.

Omgekeerd geeft een dikkere mat bij een val potentieel meer vervormingsweg. Daarmee is hij nog niet automatisch veiliger: ook de opbouw van de mat speelt mee.

Welke maten biedt Sportibel aan?

Sportibel biedt judomatten aan van 3 tot 6 cm dik. De opgegeven schuimdichtheid ligt tussen 200 en 260 kg/m³. Vaste matten zijn onder meer verkrijgbaar in de afmetingen 200 × 100 cm en 100 × 100 cm. Naast klassieke tatami's omvat het assortiment tatami's en gevechtssportmatten ook puzzelmatten, rolmatten en opvouwbare matten.

Welke dikte past bij uw training?

Naast de dikte telt ook de dichtheid van het schuim, uitgedrukt in kg/m³. Samen bepalen ze hoe de mat een val opvangt. Zo komt een jeugdgroep bij een andere combinatie uit dan een competitieploeg.

School, jeugd en eerste judolessen

Voor jeugdgroepen en beginners adviseert Sportibel vaak een judomat van 3 tot 4 cm, op voorwaarde dat die goed dempt. Een zachtere mat van ongeveer 200 kg/m³ is bij val- en werptraining meer vergevingsgezind voor beginners.

• Turnmatten: Judo Vlaanderen noemt voor een initiatie in een sportzaal zachtere turnmatten van 4 à 5 cm dik.
• Valmat: daarnaast minstens één valmat van ongeveer 30 cm.
• Reden: een gewone judomat is voor een initiatie soms te hard.
• Doelgroep: de aanpak dient voor een eerste kennismaking, niet voor de vaste clubvloer.

Zodra de lessen structureel worden, verschuift de vraag in de praktijk naar een echte judovloer.

Regelmatige clubtraining met worpen

Voor een regelmatige training noemt Sportibel 4 cm in combinatie met een densiteit van 240 tot 245 kg/m³ vaak een evenwichtige keuze. De standaardtatami, met een kern van ongeveer 230 kg/m³, is als evenwichtige optie voor reguliere training bedoeld. U kunt de opbouw van die mat nalezen op de productfiche van de standaard judomat.

De Franse judofederatie neemt 5 cm als uitgangspunt voor een dojo. Bij de keuze tussen 4 en 5 cm houdt die federatie rekening met de aard van de ondervloer. Het gaat om een Franse aanbeveling, geen Belgische dikteverplichting.

Intensieve worp- en valtraining

Bij intensieve training, zwaardere judoka's of zware worpen adviseert Sportibel meestal 5 tot 6 cm met stevig schuim. Ook dan blijven stijfheid, stabiliteit en ondervloer bepalend.

De competitietatami van ongeveer 260 kg/m³ geeft een hardere, directere ondersteuning. Die mat is bedoeld voor snelle en intensieve trainingen.

Voor wedstrijden of zeer intensief gebruik is een hogere schuimdichtheid vaak aangewezen, bijvoorbeeld vanaf 270 kg/m³. Dat is een advies, geen algemene veiligheidseis.

Welke dikte vragen normen en wedstrijdreglementen?

De veiligheidsnormen en wedstrijdreglementen noemen elk eigen diktes, telkens met een strikte tolerantie. Een mat die de ene toets doorstaat, heeft daarmee de andere nog niet gehaald.

De Europese norm voor judomatten

In België geldt NBN EN 12503-3:2001. Die norm bevat veiligheidseisen voor judomatten voor school, training en competitie, onder meer voor schokabsorptie en stijfheid.

De norm noemt diktes van 40 of 50 mm, met een tolerantie van ±3%. Het aanbod aan tatami's in de handel is breder dan deze twee normmaten.

EN 12503-4:2016 beschrijft dan weer een testmethode voor schokabsorptie. Die test vervangt de veiligheidseisen van EN 12503-3:2001 niet.

De eisen voor het IJF-label

De IJF-Tatami Regulation van juni 2022 noemt voor het IJF-label diktes van 50 of 60 mm. De tolerantie bedraagt ±1,5 mm of 3%. Naast de dikte beoordeelt de IJF onder meer uniformiteit, schokabsorptie, indrukking, veerkracht en statische stijfheid.

Ook de grip wordt gemeten. Aan de onderzijde vraagt de IJF een minimale wrijvingswaarde van 15. Aan de bovenzijde geldt een minimale rotatiewrijving van 1,0, telkens volgens de voorgeschreven meetprocedure.

Normconformiteit versus wedstrijdgoedkeuring

Een mat kan aan EN 12503-3 voldoen zonder aan de specificaties voor internationale IJF-wedstrijden te beantwoorden. Ga voor een officiële wedstrijd na welke goedkeuring het toepasselijke wedstrijdreglement verlangt.

Sportibel vermeldt voor de judomatten 'standard' en 'Performant' conformiteit met FFJDA, met EN 12503-3 wat de afmetingen betreft, en met EN 12503-4. Die vermelding staat los van een IJF-goedkeuring.

Waarom bepaalt dikte alleen de veiligheid niet?

Twee matten met hetzelfde aantal centimeters kunnen een val heel anders opvangen. Het verschil zit hem in de vulling, de bekleding en de vloer eronder.

De schuimkern en de matopbouw

Schuimtype, dichtheid, opbouw en bekleding bepalen hoe een mat reageert. De judomat 'standard' van Sportibel heeft bijvoorbeeld een kern van geagglomereerd PU-schuim en een bovenzijde in vinyl met rijststrostructuur.

Ook de hardheid moet kloppen met de belasting. Een te zachte mat drukt bij een zware val zo ver in dat de stijvere laag eronder alsnog belast wordt.

• Te zacht: de val komt door tot op de laag eronder.
• Te stijf: de mat kan een hogere piekbelasting veroorzaken.
• Zachter voor jeugd: de zachtere judomat voor jongeren heeft een kern van 200 kg/m³.

Een fitness- of puzzelmat van dezelfde dikte is daarom niet automatisch gelijkwaardig aan traditionele judomatten. De opbouw en de aangetoonde veiligheidsprestaties kunnen sterk verschillen.

De ondervloer en de grip

De ondervloer hoort bij het valsysteem: dezelfde mat reageert op een starre vloer anders dan op een elastische onderconstructie. Een budozaal in Opwijk combineert volgens de gemeente een tatami van 5 cm en 270 kg/m³ met een zwevende houten vloer op dempers. Dat is een concreet vloerontwerp, geen algemene eis.

Daarbovenop komt de grip. Antislip aan de onderkant voorkomt verschuiven, terwijl de bovenzijde houvast moet geven en tegelijk voetbewegingen en draaien moet toelaten.

De volledige judovloer beoordelen

Een goede keuze volgt een vaste volgorde, van gebruik naar plaatsing. Elke stap bouwt voort op de vorige.

• Gebruik bepalen: welke worpen en valmomenten structureel plaatsvinden en wie de mat gebruikt.
• Installatie kiezen: een vaste of een mobiele opstelling.
• Specificaties vergelijken: dikte, afmetingen, materiaalopbouw, schuimdichtheid, aangetoonde prestaties en het werkelijke gewicht, dat niet uit dikte en dichtheid alleen volgt.
• Plaatsing controleren: matdelen sluiten aaneen en zijn tegen verschuiven beveiligd.

Een geïntegreerd verbindingssysteem kan matdelen bijeenhouden zonder afzonderlijk randkader. Eenmaal in gebruik inspecteert u oppervlak, naden, vlakheid en antislip regelmatig op slijtage.

Veelgestelde vragen

Welke judomat is geschikt voor een vaste dojo of een zaal zonder vaste ondergrond?

Voor een vaste dojo vormen paneelmatten van 200 × 100 cm of 100 × 100 cm een stabiele ondergrond die nauwelijks verschuift. Zonder vaste ondergrond bieden rol- en vouwmatten een mobiele oplossing; de rolmat Easy Connect Martial Arts meet 1,5 m breed, tot 18 m lang en 0,04 m dik. Puzzelmatten passen in polyvalente zalen dankzij snelle plaatsing en eenvoudige opslag.

Vervangen de randstukken van puzzelmatten een veiligheidszone?

Nee. Randstukken werken de buitenrand van een puzzelmat af, maar een veiligheidszone vervangen ze niet.

Hoe onderhoudt u een judomat?

Sportibel adviseert de mat regelmatig met een geschikte reiniger schoon te maken. Controleer daarbij meteen of het materiaal sporen van slijtage vertoont.