Is tchoukball populair? Verspreiding per land en op school

Gepubliceerd door Wim VANDAELE op 04/11/2026 11:11.

Is tchoukball populair? Het antwoord hangt af van wat u meet: landen, federaties, clubs of leerlingen. Elke maatstaf toont iets anders: van Zwitserland en Taiwan tot België, en tot de plaats van tchoukball in de Vlaamse lessen lichamelijke opvoeding.

Hoe populair is tchoukball wereldwijd?

Tchoukball heeft een internationale aanwezigheid, maar betrouwbare cijfers over het aantal spelers ontbreken. De beschikbare gegevens tellen vooral landen en federaties. Elk cijfer beantwoordt een andere vraag, en dat onderscheid bepaalt hoe u de populariteit van de sport inschat.

Spelers spelen tchoukball op een buitenveld met een bal en een schuin gespannen net.

Hoeveel mensen spelen de sport?

Een globaal spelersaantal bestaat niet: de geraadpleegde federatiebronnen geven geen controleerbaar, actueel totaal. De cijfers die wel circuleren, komen van de International Tchoukball Federation (FITB) en meten telkens iets anders.

  • Meer dan 80 landen: dit cijfer van de FITB vermeldt geen peildatum of telmethode. In een bericht uit 2021 ging het over landen waar de sport was gepromoot.
  • 49 leden in 2021: de FITB telt hier nationale federaties, geen individuele spelers.
  • 37 lidlanden: zoveel landen hadden in 2021 een vertegenwoordiger op de algemene vergadering. Dat aantal dekt niet alle landen waar de sport wordt beoefend.

Tchoukball wordt vaak met handball vergeleken. Handballspelers tellen echter niet mee als tchoukballspelers, ook al lijken beide sporten op elkaar.

Waar is de sport zichtbaar?

Zwitserland is het land van oorsprong. Daar ontwikkelde de arts Hermann Brandt tchoukball, omdat hij bezorgd was over sportblessures en geloofde in de opvoedende waarde van ploegspelen. De Zwitserse tchoukballbond vermeldt 25 aangesloten clubs, zonder peildatum en zonder aantal spelers.

Op het hoogste niveau springt Taiwan eruit. Taiwan won op 5 augustus 2023 de WK-finale bij de mannen tegen Italië met 58–57. Singapore werd derde, Zwitserland vierde.

Wat tonen internationale competities?

Op het WK mannen van 2023 speelden onder meer Chinese Taipei, Italië, Singapore, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk, Uruguay, Thailand, Hongkong en Brazilië. Die lijst toont een spreiding over drie continenten. Hoeveel mensen er recreatief spelen, blijkt er niet uit.

In Europa staan onder meer Zwitserland, Italië, Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk op de ledenlijst, zonder vergelijkbare spelersaantallen. De Europese tchoukballbond rangschikt landen op basis van het aantal ploegen in nationale kampioenschappen en recente resultaten in clubwedstrijden. Die rangschikking meet de competitie, niet het totale aantal beoefenaars.

Hoe groot is de sport in België en Nederland?

In de Lage Landen heeft tchoukball weinig officiële structuur. Er is wel lokale activiteit, al vraagt elke vermelding van een club om een controle.

Welke werking is zichtbaar in België?

De FITB vermeldt België met een vertegenwoordiger, niet als aangesloten nationale federatie. Ook op de Europese ledenlijst ontbreekt België. Lokale beoefening is daarmee niet uitgesloten: een Belgische ploeg vermeldt trainingen in Healthcity Diepenbeek op maandag van 18 tot 20 uur. Bevestig wel eerst of die trainingen nog plaatsvinden.

Internationaal blijft tchoukball in België weinig zichtbaar. Op het Europees kampioenschap van 5 tot en met 8 augustus 2026 stonden zeven nationale mannenteams, zonder België. Op een Europese ontwikkelingsbijeenkomst in 2025 kwamen volgens de Zwitserse bond acht federaties samen, en ook daar werd België niet genoemd. Over het aantal Belgische recreanten zeggen die lijsten niets.

Hoe vindt u een club of activiteit?

Voor Nederland geven de geraadpleegde gegevens geen controleerbaar aantal clubs of spelers. Een vergelijking van tchoukballclubs in Nederland en België kan daarom niet op ledencijfers steunen. Ook de clubkaart van Gezinssport Vlaanderen toont alleen aangesloten clubs: als u in een gemeente geen resultaat vindt, kan er toch activiteit zijn.

Hebt u een ploeg of aanbieder gevonden? Vraag dan apart na waar de trainingen plaatsvinden, voor welke leeftijdsgroep ze bedoeld zijn en of de werking nog loopt. Oudere clubinformatie volstaat daarvoor niet.

Wordt de sport op school gespeeld?

Op school is tchoukball zichtbaar. Leerplannen, schoolsportorganisaties en sportcentra noemen de sport als mogelijke activiteit, al blijft het een keuze van de school en geen verplichting.

Twee meisjes spelen tchoukball in een sportzaal, met een bal en een schuin gespannen net.

Welke plaats heeft ze in Vlaamse leerplannen?

Vlaamse leerplannen noemen tchoukball als voorbeeld van een doelspel. Een leerkracht kan de sport kiezen, maar is er niet toe verplicht. De vermeldingen verschillen per leerplan en per doelgroep.

  • Basisoptie Sport, eerste graad A-stroom: het leerplan in de versie van oktober 2024 noemt tchoukball als voorbeeld van een doelspel.
  • Lichamelijke opvoeding B (2021): hier staat de sport gespeld als ‘tchouckbal’, bij de doelspelen.
  • Inhoud van dat leerplan: werpen, vangen, tactische spelproblemen en aangepaste regels komen aan bod.
  • MOEV, ‘Alles met de bal’: deze brochure bevat een tchoukbaloefening voor het derde en vierde leerjaar.

De MOEV-kalender voor schooljaar 2024–2025 plande ‘Alles met de bal’ op verschillende plaatsen in Antwerpen. Dat elke deelnemende klas de tchoukbaloefening deed, blijkt daar niet uit.

Waar kunnen leerlingen kennismaken?

Naast de les bieden sportcentra kennismakingen aan. Sport Vlaanderen vermeldt tchoukball in het aanbod van zijn centrum in Genk, ook voor vriendengroepen en teambuildings. In Brasschaat staat de sport bij de mogelijke activiteiten van een sportdag op maat, zonder aantal deelnemende scholen.

In Brussel vermeldt een aanbieder tchoukball bij schoolse sportinitiaties. Bij die programmagegevens staat echter geen actuele datum. Vraag daarom na of het aanbod nog loopt voordat u een uitstap plant.

Waarom past het spel in de les?

Tchoukball laat leerlingen lopen, werpen, vangen, samenspelen en een terugkaatsende bal inschatten. De officiële FITB-regels verbieden het onderscheppen van passen en het hinderen van de tegenstander. Zo verschuift de nadruk naar positie kiezen en samenwerken, al blijft er een blessurerisico.

Voor beginners stelt een Zwitserse onderwijsbron uit 2016 kleinere vormen voor: twee tegen twee op 8 × 8 m met één kaatskader. Een volgende stap is vier tegen vier op 14–16 × 8 m met twee kaatskaders. Dat zijn lesaanpassingen, geen officiële wedstrijdafmetingen.

Ook de motivatie speelt mee: een masterproef uit 2025 rapporteerde betere motivatie en betrokkenheid bij vereenvoudigde regels en een collectieve bonus. Voor intensief gebruik en competitie biedt Sportibel een tchoukbalframe PRO van 100 × 100 cm aan. Het frame staat onder een hoek van 55° en is ontworpen voor een krachtige rebound.

Veelgestelde vragen

Een betrouwbaar totaal bestaat niet. Landen, federaties, clubs, competitieploegen, clubleden en schoolleerlingen zijn verschillende maatstaven en vormen samen geen spelersaantal. Het cijfer van meer dan 80 landen zegt niets over het aantal spelers per land. Ook de vijf grote clubs met meerdere ploegen die de Britse bond vermeldt, zijn geen ledentelling.

Vlaamse scholen kunnen materiaal aanvragen bij de provinciale uitleendiensten, afhankelijk van wat er lokaal beschikbaar is. Of er tchoukbalkaders zijn, verschilt per locatie. Vraag dat daarom vooraf na bij de uitleendienst.

Een Zwitserse onderwijsbron uit 2016 stelt voor om de verboden zone bij beginners te vervangen door een werpzone. Leerlingen leren zo eerst werpen naar het kaatskader, voordat de officiële regel geldt.