Tchoukball speelveld: afmetingen en grootte volgens de regels
Een officieel tchoukbalveld meet 26 tot 29 m lang en 15 tot 17 m breed, maar de vloer die een zaal nodig heeft, is groter. Hieronder volgen de afmetingen en de grootte van het tchoukbalspeelveld volgens de FITB, de maat van de verboden zone, de vereiste uitloopruimte, het uitzetten van belijning en frames en de kleinere velden voor een gymles.
Hoe groot is een officieel tchoukbalveld?
Tchoukbal wordt gespeeld op een rechthoekig veld met een kaatsframe aan elk uiteinde. De internationale federatie FITB legt geen vaste maat op, maar wel een bereik. Binnen dat bereik kiest u de afmeting die in de zaal past.

Afmetingen voor zeven tegen zeven
Volgens de FITB is een officieel veld voor zeven tegen zeven rechthoekig. De FITB-regeltekst ER-01 van 26 september 2009 bepaalt een lengte van 26 tot 29 m. Dezelfde regeltekst legt de breedte vast op 15 tot 17 m.
Een gebruikelijke veldmaat
Binnen dat bereik komt één maat vaak terug: 27 × 16 m. Het gaat om een gangbare binnenmaat, niet om een verplichte exacte wedstrijdmaat.
- Lengte van 27 m: ligt midden in het toegelaten bereik van 26 tot 29 m.
- Breedte van 16 m: ligt tussen het minimum van 15 m en het maximum van 17 m.
- Verboden zones inbegrepen: beide zones liggen binnen de 27 m en komen er niet bovenop.
Het verschil zit hem in die laatste precisering: wie de zones bij de lengte optelt, rekent te veel ruimte.
Opstelling bij een standaardwedstrijd
Bij de officiële zaalopstelling staan twee kaatsframes, één aan elk uiteinde van het veld. Beide ploegen mogen op beide frames aanvallen: geen ploeg verdedigt een vast eigen doel.
Die vrije keuze van frame bepaalt mee hoe het spel verloopt. De werking ervan staat beschreven in de basisregels van tchoukball.
Hoe groot is de verboden zone?
Vóór elk frame ligt een zone waar geen speler mag spelen. Die zone bepaalt waar de werper zich opstelt en waar de verdediging de bal kan opvangen.
Vorm en afmetingen
Volgens de FITB ligt aan elke eindlijn een halfronde verboden zone. De straal bedraagt 3 m, gemeten vanaf het midden van de eindlijn en niet vanaf de rand van het frame.
- Breedte langs de eindlijn: 6 m, tweemaal de straal.
- Diepte in het veld: 3 m, wat de straal is en niet de diameter.
- Aantal: één zone per eindlijn, twee per veld.
In de praktijk ontstaat vaak verwarring tussen straal en diameter. Een halve cirkel van 3 m diep neemt aan elk uiteinde een strook van 6 m breed in.
Waar ligt de grens?
De booglijn behoort volgens de FITB zelf tot de verboden zone. Een voet op die lijn geldt als een voet in de zone.
Wat mogen spelers bij de zone?
Een werper werpt van buiten de verboden zone op het frame. Op het moment van loslaten bevindt de werper zich buiten de booglijn.
Na het loslaten mag de werper wel in de zone landen. Wie daar terechtkomt, verlaat die snel zonder het spel te hinderen.
Voor de verdediging geldt een strengere grens: een verdediger mag de zone niet gebruiken om de terugkaatsing te onderscheppen. De bal wordt opgevangen buiten de boog.
Welke vrije vloeroppervlakte heeft een zaal nodig?
De veldmaat alleen volstaat niet om een zaal te beoordelen. Rondom het veld vraagt de FITB een vrije strook, en die bepaalt de werkelijk benodigde vloer.
Verplichte en aanbevolen uitloopruimte
Volgens de FITB is rondom het speelveld minstens 1 m vrije ruimte verplicht. De federatie beveelt 2 m aan.
Die uitloopstrook ligt buiten de officiële veldafmetingen. Bij elke zijde komt ze er bovenop, wat lengte en breedte telkens met tweemaal de strook vergroot.
Totale vloermaat per veldmaat
Een veld van 26 × 15 m vraagt minstens 28 × 17 m vrije vloer. Met de aanbevolen uitloop wordt dat 30 × 19 m.
Deze totalen zijn berekeningen uit de FITB-maten, geen afzonderlijke zaalmaten in het reglement.
| Veldmaat | Vrije vloer met 1 m uitloop (verplicht) | Vrije vloer met 2 m uitloop (aanbevolen) |
| 26 × 15 m | 28 × 17 m | 30 × 19 m |
| 27 × 16 m | 29 × 18 m | 31 × 20 m |
| 29 × 17 m | 31 × 19 m | 33 × 21 m |
Controle van de werkelijk vrije ruimte
De FITB beschouwt het plafond en sporttoestellen boven 7 m als buiten het speelterrein. Dat is geen eis dat elke zaal minstens 7 m hoog moet zijn. Lager hangende installaties verdienen wel een controle op hun positie boven het veld.
Op de vloer telt hetzelfde principe: een zaalplan toont niet noodzakelijk de bruikbare uitloop. Meet de vrije vloer tussen muren, scheidingsgordijnen, banken en toestellen. Ook frames en steunpoten nemen ruimte achter de eindlijnen in, waarvoor de FITB geen universele extra maat geeft.
Hoe zet u belijning en frames uit?
Eenmaal de vrije vloer gemeten, volgt de veldtekening. De volgorde van uitzetten voorkomt meetfouten bij de bogen en de middellijn.

Lijnen op de veldtekening
De belijning bestaat uit twee zijlijnen, twee eindlijnen, een middellijn en de bogen van de twee verboden zones. De middellijn verbindt de middelpunten van de zijlijnen en verdeelt de lengte in twee gelijke helften.
Volgens de FITB zijn alle lijnen duidelijk zichtbaar en minstens 5 cm breed. Zij- en eindlijnen behoren tot het speelveld, terwijl de bogen bij de verboden zones horen.
Rechthoek en bogen uitmeten
Meet eerst de rechthoek tussen zijlijnen en eindlijnen uit en markeer de vier hoeken. Zo ligt het kader vast voordat er een boog getekend wordt.
Bepaal daarna de middens van beide eindlijnen. Vanuit elk midden trekt u een boog met een straal van 3 m naar de binnenkant van het veld. Bij het voorbeeldveld van 27 × 16 m ligt de middellijn op 13,5 m van beide eindlijnen.
Zodra de lijnen staan, plaatst u de frames. Duid tot slot rondom het veld de verplichte of aanbevolen vrije strook aan.
Positie en eigenschappen van de frames
Elk kaatsframe staat centraal achter een eindlijn en is naar het speelveld gericht. De volledige eindlijn blijft van bovenaf zichtbaar wanneer het frame geplaatst is.
Volgens de FITB blijft een frame stabiel voor de terugkaatsing, maar geeft het mee bij een botsing met een speler. Het FITB-gecertificeerde Tchoukball PRO-frame voor competitie van Sportibel meet 100 × 100 cm. Het staat onder een hoek van 55° ten opzichte van de vloer; dat zijn framematen, geen veldmaten.
Welke kleinere veldmaten passen bij een gymles?
Een gymzaal biedt zelden de vloer van een officieel veld. Voor lessen bestaan kleinere spelvormen, met aangepaste velden en zones.
Een aangepast lesveld afbakenen
Buiten competitie laat de FITB aanpassingen aan terrein, spelersaantal en vaardigheden toe. Een kleiner lesveld is daardoor niet automatisch een officieel wedstrijdveld.
Sportibel adviseert om de bestaande belijning van de gymzaal aan te vullen met geschikte vloermarkering of platte markeerschijven. In looproutes zijn platte markeringen veiliger dan losse kegels.
- Bestaande lijnen: dienen als basis voor zij- of eindlijnen.
- Vloermarkering: vult ontbrekende lijnen aan.
- Platte markeerschijven: duiden hoeken en bogen aan zonder struikelrisico.
- Losse kegels: bij voorkeur buiten de looproutes.
De juiste keuze hangt af van wat al op de vloer staat. Hoe meer bruikbare lijnen, hoe minder extra markering nodig is.
Voorbeelden met verschillende spelersaantallen
Een onderwijspublicatie beschrijft drie aangepaste spelvormen. Het veld groeit mee met het aantal spelers.
- 2 tegen 2: één frame op een veld van 8 × 8 m.
- 4 tegen 4: twee frames op een veld van 14–16 × 8 m.
- 5 tegen 5: een veld van 18 × 9 m.
Ook op die kleinere velden gelden de werp- en zoneregels. Hoe de spelregels en de verboden zone in een les werken, bepaalt mee welke vorm past.
Aangepaste zones per leeftijd
Dezelfde onderwijspublicatie past ook de straal van de verboden zone aan. Voor kinderen van 10–12 jaar adviseert ze een straal van 2 m.
Voor 12–14 jaar loopt die straal op tot 2,5 m. Geen van beide waarden is een FITB-wedstrijdmaat.
Bij jongeren van 14–16 jaar bereikt de aanbevolen straal 3 m. Dat valt samen met de officiële zone, maar blijft binnen een lesvorm een didactische aanbeveling.